Design a site like this with WordPress.com
Get started

[Nhật Bản] Suy nghĩ về “Lẽ sống” của du học sinh ngành Kiến trúc tại Nhật Bản

Trước giờ mình vẫn tâm niệm, đã sống thì dĩ nhiên là phải cần làm gì đó để sinh tồn. Nhưng nếu phải làm cái gì đó để sinh tồn thì nên làm gì có ích trong khả năng của bản thân. Và cái có ích thì chưa chắc sinh ra nhiều lợi nhuận về kinh tế. Nhưng nếu chỉ vì lợi nhuận mà không có ích thì không có ý nghĩa. Cái gọi là ý nghĩa cũng tự chủ quan con người đặt ra. Nhưng quả thật, nếu tự thân không cảm thấy việc mình đang làm có giá trị thì phải suy nghĩ lại.

Quan niệm của người Nhật về "Lẽ sống
Hình minh họa về “Lẽ sống” của người Nhật gọi là Ikigai 生きがい
(Nguồn: http://tikz.vn/hinhve/
ikigai-quan-niem-song-cua-n
guoi-nhat/
)

Đối với mình, giá trị để đánh giá một con người không phải là số tiền mà người đó kiếm được mà là sự đóng góp, giúp ích được cho cộng đồng và xã hội, có thể là vật chất hoặc những tri thức và các giá trị tinh thần. Mỗi người mỗi nghề, mỗi cách nghĩ khác nhau, nhưng chí ít là bản thân mình cũng cảm thấy tự hào với những gì mình đang làm. Mình cho rằng đó chính là lẽ sống của con người.

Từ thời còn là sinh viên đại học, mình đã nghĩ, nhất định phải tìm ra một hướng thiết kế để công trình sao cho phù hợp nhất với môi trường, dứt khoát thiết kế không phải là những thiết kế phô diễn hình khối, mà bên trong con người không cảm thấy thoải mái, thiếu sự gắn kết với môi trường xung quanh. 

Dĩ nhiên là ở Việt Nam, việc học kiến trúc còn nhiều hạn chế vì thiếu thốn vật chất, giáo trình, những kiến thức khoa học mới. Hoàn cảnh thì phải chịu thôi, không biết làm cách nào khác. Cũng như nhiều bạn bè, mình cũng chỉ còn cách lên thư viện xem các cuốn sách của những kiến trúc sư nổi tiếng để xem có lượm lặt được cách học nào hay hay không. 

Thời đó sách kiến trúc không nhiều, và cũng như rất nhiều sinh viên khác, mình rất ngưỡng mộ những tên tuổi lớn trong thế giới kiến trúc (mà mình chỉ biết qua những trang sách trong thư viện) như Le Corbusier, Frank Lloyd Wright, Renzo Piano, Louis Kahn… Nhưng người mang lại cho mình một ấn tượng đậm nét nhất, chính là kiến trúc sư (KTS) Nhật Bản Tadao Ando. Có lẽ chính là vì chất Á đông đậm đặc và hình khối khúc chiết trong kiến trúc của ông. Đó là những ngày mùa hè năm 3 đại học, phải nói là mình đã từng say mê các công trình của Tadao Ando. Có một điều mình học được từ Tadao Ando, là ông đã vẽ lại các bản vẽ kiến trúc từ Le Corbusier để học từ Le Corbusier cách tư duy thiết kế. Và do không biết có cách nào hay hơn, nên mình đã bắt chước cách học này, mình vẽ lại rất nhiều công trình của cả Tadao Ando, Le Corbusier và một vài những tên tuổi khác mà mình cảm thấy hứng thú.

Không biết mình có thiết kế giỏi hơn không, nhưng rõ ràng tư duy của mình có thay đổi. Mỗi khi đặt bút xuống vẽ một nét, là nghĩ đến tất cả những ảnh hưởng từ nắng, gió, tâm lý người sử dụng, sự thay đổi không gian và thời gian. Trách nhiệm trong từng nét vẽ thay đổi rất nhiều. Thậm chí mình thấy thà không vẽ còn hơn vẽ bừa một đường thiếu suy nghĩ. Và cũng nhận ra cái mình học được từ KTS Tadao Ando là sự tự học và tìm tòi hướng đi cho bản thân. Chứ dứt khoát không phải là bắt chước đâu đó, thậm chí chính những tác phẩm của ông. Có dịp được tham quan vài công trình của ông, mình càng khẳng định rằng không gian của ông rất ấn tượng và nhiều cảm xúc, nhưng bêtông dứt khoát không phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam. Phải là một thứ gì đó khác.

Một chuyện hơi ngoài lề, nhưng cũng góp phần không nhỏ vào câu chuyện này, đó là căn phòng mình ở từ nhỏ nằm hướng chính Tây. Cho nên chẳng bao giờ có thể tập trung học hay làm việc vào buổi trưa đến chiều tối, vì quá nóng. Bởi vậy, mà quyết tâm để đi theo hướng thiết kế kiến trúc nhiệt khí hậu lại càng mạnh mẽ.

Tuy nhiên, cả việc vẽ lại các bản vẽ của các KTS cũng không làm mình thỏa mãn, vì không thể tự hình dung ra thứ mà mình chưa tận mắt thấy. Có thể là do tư chất của mình không giỏi để có thể tự hình dung những không gian đẹp trong đầu, nhưng dù sao thì mình cũng đã nghĩ như vậy. Đối với mình, chỉ có học bằng cách chứng thực là phương pháp phù hợp nhất.

Do đó, quyết tâm phải đi để học được những thứ mới, những kỹ thuật mới, ít ra là có những trải nghiệm mới về không gian và học được những kỹ thuật mới, làm sao để có thể cải thiện được chất lượng không gian sống cho người Việt Nam. Nghe như kiểu là “thanh niên cứng” bị lý tưởng hóa, nhưng quả thật, lúc đó mình nghĩ như vậy thật. Bởi không có động lực mạnh mẽ thì khó mà làm cái gì đàng hoàng được. 

Sang Nhật năm 2014, mình làm đề tài nghiên cứu về đề tài Nhà ở Tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam. Những kết quả khảo sát đã đưa ra kết luận nhà ở hiện tại ở Việt Nam, đặc biệt là ở TP.HCM, rất nhiều công trình đều chưa được để ý đến việc thích ứng với môi trường. Mình sẽ ghi một bài khác chuyên sâu hơn về việc tiết kiệm năng lượng trong nhà ở Việt Nam. Nhưng nói chung đa số mọi người ở Việt Nam đều đang sống trong những không gian chưa được thiết kế phù hợp, từ những giải pháp về vật liệu, không gian, cửa đi, cửa sổ, các thiết bị che nắng, cách nhiệt, thông gió, chiếu sáng, màu sắc, tâm lý sử dụng.

Đa số người làm thiết kế còn rất nhiều khó khăn để giải quyết với rất nhiều vấn đề từ công năng, bài toán ngân sách. Cho nên vấn đề môi trường thường bị gác sang một bên. Tuy nhiên mình tin là có rất nhiều KTS trong nước cũng trăn trở và luôn muốn cải thiện chất lượng thiết kế.

Trong vài dịp về Việt Nam, mình có chia sẻ với một số người, thì nhiều người đều cho là rất khó để cải thiện tình hình, chỉ còn cách sống chung với máy lạnh. Với sự ô nhiễm và độ nóng bức như ở TP.HCM thì khó có thể không sử dụng máy lạnh để điều hòa môi trường. Vì nhiệt độ một người trung bình cảm thấy dễ chịu là 26, 27 độ C với độ ẩm tương đối trên dưới 60%. Với cái nóng hơn 35,36, thậm chí gần 40 độ C, cộng với độ ẩm cao đến hơn 90% như Sài Gòn thì quả thật khó chịu nổi. Đó cũng là một trong các lý do mà người Đông Nam Á có sức tập trung kém hơn người vùng ôn đới. Các bạn có thể đọc cuốn “Xứ Đông Dương” của Paul Doumer (trang 113, 114, 115) để thấy thêm được cảm nghĩ của một người Pháp về những ảnh hưởng và hậu quả của khí hậu nóng ẩm khi sống ở Việt Nam.

Bản thân mình vẫn cảm thấy rất dễ chịu khi vào không gian sử dụng máy lạnh. Nhưng mỗi lần ngủ máy lạnh là cơ thể mệt mỏi, cổ họng khô, dễ bệnh, và khó dậy sớm được. 

Mình đã từng bàn về vấn đề nhà ở Việt Nam với một số giáo sư Nhật. Các thầy bảo, mấy chục năm trước, Nhật Bản cũng đã từng có nhiều vấn đề tương tự Việt Nam. Những ngôi nhà không được nghiên cứu kỹ lưỡng, vật liệu cũng kém chất lượng. Nhưng người Nhật thay đổi dần dần, chỉnh sửa qua từng năm, để có được những không gian sống chất lượng và môi trường được gìn giữ tối đa. Vì họ nghĩ cho tương lai, cho đời sau. 

Tóm lại, nếu có thể thì góp một chút gì vẫn tốt hơn là để mặc mọi chuyện như hiện tại. Mình vẫn luôn tâm niệm như vậy.

Huỳnh Văn Khang – Du học sinh ngành Kiến trúc ở Nhật Bản

Thế nên, đã có cơ hội thiết kế, thì nhất định phải đầu tư nghiên cứu thật kỹ để ngoài những không gian hài hòa, người sử dụng cảm thấy thoải mái khi sinh sống bên trong công trình. Để con người sống trong không gian đó có thể cảm nhận được là mình đang sống, và cộng sinh với tự nhiên.

Osaka, ngày 1, tháng 10.
Kỷ niệm đúng 5 năm ngày đặt chân đến Nhật Bản.

Tác giả: Huỳnh Văn Khang – Du học sinh ngành Kiến trúc tại Nhật Bản

Published by Viet Connect

Viet Connect is a project to connect, support the Vietnamese community around the world. Viet Connect là dự án hỗ trợ và kết nối người Việt toàn cầu. Viet Connect khởi đầu bằng việc chia sẻ kinh nghiệm sống, học tập và làm việc từ người Việt đến người Việt và các cộng đồng khác trên toàn thế giới. Các bài viết sẽ do chuyên gia, tác giả gốc Việt từ nhiều địa phương, nhiều lĩnh vực ngành nghề chia sẻ. Ở mỗi bài viết sẽ có mục giới thiệu về chuyên gia, tác giả nhằm vinh danh những đóng góp của người Việt ra thế giới. Dự án Viet Connect được xây dựng dựa trên tinh thần: Sẻ chia (Share), Hỗ trợ và Phát triển (Support and Strive) Liên hệ và đóng góp bài viết tại: vietconnectdotnet@gmail.com và millynguyen.official@gmail.com Founder and Owner (Người sáng lập, điều hành nội dung và sở hữu dự án): Milly Nguyen (Thi Ngan Ha Nguyen) – MA International Communication (England), MS Business Analytics (Washington DC, the U.S.) now living in Washington DC, the U.S. – https://www.linkedin.com/in/sgnganha/ Facebook Page:https://www.facebook.com/pg/vietconnectnet Website chính thức: VietConnect.net và https://vietconnectnet.wordpress.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: